Απαντήσεις στην Μάνια Ζούση για την ΑΥΓΗ


1. Είστε από τις πρώτες αφηγήτριες παραμυθιών, σε εποχές που το παραμύθι είχε αρχίσει να παραμερίζεται από την καινούρια εφεύρεση της τηλεόρασης που το αντικατέστησε αλλά και το εκθρόνισε από τις ζωές των ανθρώπων, κυρίως στις πόλεις. Τί σας έσπρωξε σε αυτήν την τέχνη, την τόσο παλαιά αλλά και τόσο παραμελημένη;
Το Παραμύθι παραμερίστηκε από έναν καινούργιο τρόπο ζωής, που μετά από πολλούς αιώνες, «αναποδογύρισε» την αντίληψη για τον εαυτό μας μέσα στον κόσμο, τις ως τότε αξίες και αναφορές μας.
Εμένα με έσπρωξε μια ακατανίκητη νοσταλγία κι αναρωτιόμουνα: το άλγος ποιου νόστου; Μ’ έσπρωξε κυριολεκτικά το βάρος μιας μνήμης, πολύ ευρύτερης από τη δική μου ύπαρξη, το οποίο δεν εύρισκε πεδίο Έκφρασης μέσα σ’ όλα όσα έκανα ως τα 43 μου χρόνια.

2.    Μεγαλώσατε με παραμύθια, υπήρχαν παραμυθάδες στην οικογένεια και την γειτονιά σας, θυμάστε κάτι που υπήρξε αφορμή και αιτία να ασχοληθείτε με το παραμύθι, τί ήταν αυτό που σας γοήτευσε και σας έκανε να το ακολουθήσετε;

Εμείς οι Έλληνες, όπως όλοι οι Μεσογειακοί λαοί έχουμε μια πολύ πλούσια Παράδοση προφορικότητας. Αναλογιστείτε τα Έπη του Ομήρου, που ως την γενιά της γιαγιάς μου αποστήθιζαν κάποιες Ραψωδίες, τη Δημοτική μας Ποίηση που οι άνθρωποι απήγγειλαν ή και παρεμβάλανε αποσπάσματα στον καθημερινό τους λόγο, τα ανέκδοτα, τα στιχάκια που ακόμα συνθέτουν σε πολλά μέρη για να επικοινωνήσουν μ’ αυτόν τον παιγνιώδη και περιπαικτικό τρόπο… Όλ’ αυτά υπήρχαν στην ατμόσφαιρα που ανατράφηκα. Μεγάλωσα σε μια γειτονιά του Πειραιά, στον βραχώδη δρόμο, με τους γείτονες να επικοινωνούν από παράθυρο σε μπαλκόνι και τον καλό καιρό στα σκαλάκια έξω από το σπίτι. Ε, εκεί άρχιζαν οι διηγήσεις…

3.    Πού και πως αναζητησατε πρωτογενές υλικό, συναντήσατε και προλάβατε παραμυθάδες σε χωριά και νησιά και αντλήσατε τρόπους, ντοπιολαλιές και τοπικά παραμύθια ;

Το πρωτογενές, όπως λέτε, υλικό ήρθε και με βρήκε μοναχό του. Με τη Συλλογή του Γιώργου Ιωάννου, «Τα παραμύθια του λαού μας».
Διαβάζοντας αυτά τα παραμύθια, άρχισε σαν χείμαρρος να έρχεται πίσω όλο το ακατανόητο του Χρόνου, της Ζωής, και να κάνει ρωγμές απ’ όπου μπορούσα, με κάποιον τρόπο, να διεισδύσω στο μυστήριο.
Αυτό δεν είναι Νόημα, είναι Αίσθηση που σε διαπερνά ολόκληρο και σε συνεπαίρνει. Είναι ακριβώς οι εικόνες, η μουσική της γλώσσας, η ιδιοτυπία της ακαδημαϊκά αγράμματης, αλλά ποιητικά μορφωμένης ψυχής.
Το περιεχόμενο ΤΑΥΤΙΖΕΤΑΙ με τη μορφή.
Αν βάλουμε άλλη μουσική  - μιλώ για τη μουσικότητα της γλώσσας – θα λέει άλλο πράγμα.
Μετά αναζήτησα τις όσο γίνεται παλαιότερες καταγραφές Παραμυθιών.

4.    Για χρόνια λεγατε παραμύθια στην ελληνική ραδιοφωνία. Πώς ήταν αυτή η εμπειρία και η σχέση που αποκτήσατε με το κοινό;
Κατ’ αρχήν ξεκίνησα με την «Φωνή της Ελλάδος» που μετέδιδε στους Έλληνες σ’ όλες τις Ηπείρους. Τα τελευταία 4 χρόνια πριν κλείσουν την ΕΡΑ, έλεγα λαϊκά Παραμύθια κάθε Κυριακή πρωί στο Β΄ Πρόγραμμα.
Το Ραδιόφωνο είναι ιδανικό για Παραμύθια. Πας στον χώρο του Ακροατή σου – στην κουζίνα του που μαγειρεύει, στο κρεβάτι του που χουζουρεύει, στο αυτοκίνητό του που οδηγεί και … και… -  και τον αφήνεις απόλυτα ελεύθερο να «δει», άρα και να νοιώσει το παραμύθι.
Η φωνή τα φανερώνει όλα, και η φαντασία τα αποκαλύπτει όλα.
Είναι αδύνατο να περιγράψω την ένταση της συγκίνησης που έλαβα πίσω ως αντίδωρο από τους Ακροατές μου.
Ενάμισι χρόνο τώρα, που δεν υπάρχει η εκπομπή, προσπαθούν να επικοινωνήσουν μαζί μου άνθρωποι άγνωστοι για να μου πουν πόσο τους λείπει αυτή η  εκπομπή.
Κι η φωνή τους στην επικοινωνία, είχε πάντα τον τόνο της εκμυστήρευσης και πολύ συχνά τον λυγμό.
Τα 3 πρώτα χρόνια, δεν έλειψα ούτε μια μέρα από τη ζωντανή εκπομπή μου.

5.    Τα τελευταία χρόνια το παραμύθι έγινε επάγγελμα από ανθρώπους που δεν ειχαν καμμία σχεση με αυτό αλλα δημιουργησαν τις συνθηκες για μια ασφαλή και σιγουρη συνθηκη. Διδασκεται το παραμύθι, μπορεί καποιος να γίνει εύκολα παραμυθάς;

Η διδασκαλία του Παραμυθιού δεν έχει καμιά σχέση με τον Ακαδημαϊσμό.
Έχει πιο πολύ σχέση με ένα ήθος [ έναν ψυχικό τόπο],  ένα βλέμμα στα πράγματα, για να μπορέσεις να μπεις στον κόσμο τους και να σου δώσει ο Δράκος τα κλειδιά από τις σαράντα κάμαρες. Και θα σου πει ν’ ανοίξεις τις τριάντα εννιά και όχι την τεσσαρακοστή.
Μα όταν έχεις ανοίξει τις τριάντα εννιά θα είσαι ώριμος για να τολμήσεις ν’ ανοίξεις και την τεσσαρακοστή.
Οπότε, κάθεσαι δίπλα σε κάποιον που σε γοητεύει η Αφήγησή του και τον κατακλέβεις. Αν είσαι άξιος γι’ αυτό, «διδάσκεσαι» την Τέχνη.
Αν όχι, δεν μπορούν να σε σώσουν ούτε τα όποια πτυχία έχεις, ούτε το όποιο βαρύγδουπο «πλασάρισμα».
Το ‘χω πει χίλιες φορές είναι Τέχνη ταπεινή, γι’ αυτό πατάει γερά στα πόδια της κι αυτοαναιρείται με το καλησπέρα σας. «Ελάτε να πούμε ψέματα πέντε σακιά γιομάτα, ψέματα κι αλήθεια έτσι είν’ τα παραμύθια».

6.    Ποιό είναι το πιο καλό αλλα και το πιο απαιτητικο κοινο, το ενήλικο ή το παιδικό; Πείτε μας μια εμπειρία σας από κάτι απρόσμενο σε  μια  παρασταση αφηγησης παραμυθιού.
Η Αφήγηση στην ουσία είναι αφή. Κι εσύ πρέπει να ‘σαι παμπόνηρος για να πιάσεις έναν έναν τους ανθρώπους που έχεις μπροστά σου.
Σ’ αυτό παίζει πολύ σημαντικό ρόλο η συνθήκη μέσα στην οποία συναντάς τον άλλο. Σκεφτείτε ν’ αφηγείσαι στην Φυλακή, στο Νοσοκομείο, στη Βιβλιοθήκη, στο Θέατρο, στο σπίτι και … και…
Έτσι λοιπόν δεν θα διαχώριζα τους ανθρώπους κατά την ηλικία, αλλά κατά την συνθήκη, εξωτερική και εσωτερική. Αυτό συμπεριλαμβάνει κι εμένα!
Τα παιδιά είναι πιο αναγνώσιμα από τους ενήλικες.
Στις Γυναικείες Φυλακές Κορυδαλλού, κι ενώ αφηγούμαι βλέπω το πρόσωπο μιας κρατουμένης ν’ αλλοιώνεται και να γίνεται μια τρομερή μάσκα.
Το παραμύθι είναι πολύ δυνατό, το πρόσωπο είναι φριχτό, αλλά το θαύμα της μεταμόρφωσης ΥΠΕΡΟΧΟ.

7.Τί πρεπει να διαθετει καποιος για να αφηγείται παραμύθια; Πόσα παραμύθια γνωρίζετε και ποιο το αγαπημένο σας και τί λέει;
Να ‘χει ένα σαράκι και να μην μπορεί να τον εξαντλήσει η μονοδιάστατη εικόνα του ανθρώπου - πολίτη, - καταναλωτή, - ψηφοφόρου κ.λπ.
Τώρα πια στα είκοσι χρόνια που αφηγούμαι, ξέρω αρκετά παραμύθια, πάντα μαγικά, σ’ αυτά δηλαδή που μπορεί να λάβει χώρα το θαύμα, το θαυμάσιο - η Ζωή ανασαίνει στα θαύματα κι όχι στα προγράμματα - .
Με συγκινεί στα παραμύθια, όπως και στη ζωή, η μετάνοια, εκεί που κανείς βρίσκεται σε απόγνωση και μετακινείται, βγαίνει από την όποια βεβαιότητά του και κυρίως από τον εγωισμό του και αναγνωρίζει το ίχνος του άλλου, του όποιου άλλου.
- « … Ο βασιλιάς, σαν ήπιε το αίμα, κι από την πολλή στενοχώρια του, επειδή αγαπούσε πολλή την αδελφή του, έπεσε άρρωστος βαριά και φύτρωσε από την καρδιά του ένας δέντρος. Πάηναν ο κόσμος και του ‘λεγαν παραμύθια να τον παρηγοράνε…»
- « …Αν χρεισθεί, δεν έχει άλλο να κάμει παρά το φτερό εις την φωτιά ολίγο να τσικνώσει.
Έβαλε το φτερό και το ετσίκνωσε κι ώστε να πεις αμήν έφθασε ο μέρμηγκας και τον ερώτησε τι όριζεν…»
- « Έλα ευχή της μάνας μου και του κυρού μου να δω πού θα πάω»
- «… Της είπε ο δράκος: «να του πεις να φέρει μια κοπέλα που από το στήθος της βγαίνουν γαρύφαλα κι άμα κόψεις ένα γαρύφαλλο, βγαίνουν άλλα..»

8.    Έχετε πολλές παραστάσεις παραμυθιών στο ενεργητικό σας αλλά και βιβλία παραμυθιών. Ωστόσο ετοιμάζεστε να αφηγηθείτε την Βατραχομυομαχία, κάτι που γίνεται για πρώτη φορά. Πώς συναντηθήκατε μαζί της και τί ήταν αυτό που σας εκανε να την ζωντανέψετε;
Τον Ιούνιο του 2013 κλείνουν βίαια την ΕΡΤ . Προσβολή. Έρχεται ο μάγκας από την άλλη γειτονιά και μας δέρνει, και μας κοροϊδεύει από πάνω.
Τρέχω στην Οικογένεια. Σ’ αυτήν την περίπτωση Οικογένεια είναι η γλώσσα.
Χρειάζεται να δημιουργήσω το έδαφος που πατώ, για να μην κατρακυλήσω εντελώς. Πόλεμος ναι! Ο φοβερός Πόλεμος που περίμενε 21 χρόνια στη βιβλιοθήκη μου και δεν ήξερα ακριβώς τι να τον κάνω…
«Βαραχομυομαχία» Βιβλίο του Οργανισμού Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων, το μοναδικό σχολικό βιβλίο της κόρης μου που είχα κρατήσει.
Πέφτω με τα μούτρα στο να τον μεταφέρω και πάλι σε μια ρέουσα νεοελληνική γλώσσα. Είμαι αρκετά ασκημένη στην προφορικότητα.
Δουλεύω με πρωτότυπο, με μεταφράσεις, με λεξικά, έξι μήνες κι ακόμα διορθώνω,  κοντεύει χρόνος. Αλλά έτσι είναι. Στο μεταξύ αποφάσισα να τον «απαγγείλω» κι  όταν περνάς το κείμενο στο στόμα, συνεργάζονται θαυμάσια λόγος και ακοή και ψαλιδίζουν τις κακοηχήσεις, τις αστοχίες, τις πιθανές παρανοήσεις…

[απόσπασμα από την εισαγωγή της Βατραχομυομαχίας στις εκδόσεις GUTENBERG]

9.    Ποια είναι τα όνειρα που κάνετε σε σχέση με τα παραμύθια, πέρα από τα βιβλία και τις παραστασεις, και τη διδασκαλία;
Να μην τελειώσει η περιπέτεια ως να φτάσω στο τέλος του μονοπατιού που είναι χαραγμένο για μένα. Να! αυτή η λαχτάρα για τη στιγμή.

[Δημοσιεύτηκε στην ΑΥΓΗ την Κυριακή 28/12/2014]




Η γάτα κουμπάρα


















                                                    


Παραμύθια στο Λουτρό!
                                                   


Η γάτα κουμπάρα παίρνει τα Παραμύθια της και τον μουσικό Γιάννη Ψαριώτη και πάνε στο Λουτρό των Αέρηδων, στην Πλάκα.

Πότε;
Τις Κυριακές 7, 14, 21 Δεκεμβρίου, στις 12:00 το μεσημέρι.

Γιατί;
Για να συναντήσουν παιδιά 3- 8 χρόνων με τους δικούς τους.

Τι θα κάνουν;
Θ’ ακολουθήσουν την κόκκινη κλωστή για να γνωρίσουν τα μυστικά του χώρου
κι έπειτα θα κάτσουν να πουν… Παραμύθια!
Και μια και το απαιτούν οι μέρες, μπορεί να σκάσει μύτη και κανένα καλικαντζαρούδι…

Θα είναι βέβαια κι η Αγνή Στρουμπούλη εκεί, μ’ ένα κόκκινο βρακί!


ΤΟΠΟΣ: Λουτρό των Αέρηδων,  Κυρρήστου 8, Πλάκα
ΧΡΟΝΟΣ: Κυριακές  7, 14, 21 Δεκεμβρίου 2014
 ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ: 12.00  Διάρκεια: 60΄
Απαραίτητη η κράτηση θέσης.
Κόστος συμμετοχής: 7 €

Πληροφορίες - δηλώσεις συμμετοχής στα τηλέφωνα: 210-3244340, 210-3239813
(Καθημερινά: 8:30 – 14:30)

Εργαστήρι: Η Τέχνη της Αφήγησης Λαϊκών Παραμυθιών

Μερικές σκέψεις από τη μεριά του Δασκάλου

Πάντα νοιώθω «λιγότερη» από το ρόλο που πάω να παίξω. Τελικά, δάσκαλος γίνεσαι μέσα στην ίδια τη διαδικασία μετάδοσης αυτού που γνωρίζεις.
Και τι γνωρίζεις;
Γνωρίζεις καλά ότι οι άνθρωποι έχουμε μια τεράστια απορία απέναντι στο γεγονός ζωή που συντελείται γύρω μας και μέσα μας και μας ξεπερνάει.
Δρόμο παίρνουμε και δρόμο αφήνουμε… να ψάξουμε, να ψηλαφίσουμε ή άλλοτε να καταλάβουμε, να κυριαρχήσουμε γιατί μας τρώει και η αγωνία μπας και πεθάνουμε….
Ένας τρόπος αντιπαράθεσης στην αγωνία, που ξεκινάει από το πρώτο μας φευγιό, από τη μητρική κοιλιά και οριοθετείται από το τελευταίο μας φευγιό από την ορατή ζωή, είναι ο παραμυθιακός λόγος.
Λειτουργία αρχέγονης μαγείας, φυλαχτό, είδος ιερού μυστηρίου.
Μέσο ταύτισης και ξεχωρίσματος, επικοινωνίας και αναγνώρισης, ορισμού και ανατροπής.
Ποιοι οι μαθητευόμενοι;
Οι άνθρωποι που έρχονται στο Εργαστήριο, στην αρχή είναι «περιβάλλον» και σιγά σιγά επιδιώκω να γίνουν το «σώμα της αφήγησης».
Ας το πούμε απ’ την αρχή: Αφήγηση Παραμυθιού είναι η σχέση ενός ζωντανού σώματος με μια ιστορία, ή μ’ άλλα λόγια το μοίρασμα μιας εμπειρίας. 
Διατίθεσαι εκεί μπροστά στους άλλους να σε αλώσει μια ιστορία.
Διαθέτεις ό,τι έχεις και δεν έχεις για να φυτρώσουν από το σώμα σου οι εικόνες, οι ήχοι, οι μυρωδιές και τα ανείπωτα.
Είναι τρομερή αυτή η μαγική δύναμη της μεταφοράς: είμαστε εδώ κι αυτός ο έναρθρος μουσικός λόγος, μας διαστέλλει, χωράμε τα ορατά και τα αόρατα,
μεταφερόμαστε όπου θέλουμε, κάνουμε τα αδύνατα δυνατά … και συνεχίζουμε να είμαστε εδώ, δίπλα στον άλλο! 
Στην αρχή λοιπόν οι μαθητές, ως γνήσια τέκνα του σήμερα, έρχονται γεμάτοι λογικές, επιλογές, ντροπές και άμυνες, με τη μεγάλη ασπίδα του θεωρητικού λόγου.
Αμ δε! Το παραμύθι είναι μια τέχνη ταπεινή, δε θέλει πτυχία, θέλει μια καυτερή επιθυμία αφής. Να «πιάσεις» τα ρεύματα που σε διατρέχουν, τις αγωνίες, τις χαρές και τους κινδύνους και να τα ξαναβάλεις στη «θέση τους».
Ο άνθρωπος ζητά να βρίσκει και να ξαναβρίσκει τη θέση του σ’ αυτό το μυστήριο περιβάλλον.
Καθ’ ένας έχει το δικό του σώμα, τη δική του φωνή. Τον εντελώς ιδιαίτερο άρα ιδανικό τρόπο να αφηγηθεί.
Στο εργαστήρι λοιπόν πρέπει να πιάσουμε τα σκαρπέλα και να ξεκολλήσουμε όλα τα «επίπλαστα» που έχουνε κάνει σκληρές κρούστες πάνω μας. Γιατί το σώμα μας είναι κάτι περισσότερο από όχημα του παραμυθιού. Δεν μεταφέρει το παραμύθι, αλλά το παραμύθι κοινωνείται δια του σώματός μας κι αποκτά την ισχύ προσωπικής εμπειρίας. 
Αν αυτό γίνει κατορθωτό, αγγίζει τις πιο βαθιές χορδές του αποδέκτη του, είναι η κοινωνία, είναι συγκλονιστικό.

Οι τεχνολογικές εξελίξεις και οι νέοι τρόποι μεταφοράς ή επικοινωνίας που δημιουργούν αφορούν στα καθημερινά και στα τρέχοντα.
Το παραμύθι κολυμπάει σε άλλα πελάγη. Βγαίνει από τη στιγμή, ενώ την περικλείει.
Για μένα, είναι ένα βλέμμα, μια στάση απέναντι στα πράγματα κι όλη η ουσία της μαθητείας είναι να την αναγνωρίσεις και να «καθαρίσεις» το δικό σου τρόπο.
Η ζωή αναπνέει και τρέφεται από κάθε τι πέρα από ηθικολογίες και ταξινομήσεις.
Το παραμύθι είναι η τέλεια παραμάνα με τα εκατό βυζιά που μας τρέφει, μας τρέφει και μας λέει: μεγάλωσε να χωρέσεις, μεγάλωσε να αντέχεις, μεγάλωσε ν’ αγαπάς.

                                                                        2008-03-25
                               Για τη παρουσίαση του Εργαστηρίου στην «Ελευθεροτυπία»

Εργαστήρι Αφήγησης

30 + 2 ώρες Παραμύθι

Ξεκινώ ένα Εργαστήρι για την Αφήγηση Παραμυθιών της προφορικής Παράδοσης.
Πρόκειται για 30 και 2 ώρες, μέσα σε 4 Σαββατοκύριακα των μηνών Οκτωβρίου - Νοεμβρίου,
ανά 15 ημέρες.
Το Σάββατο 17.00 - 21.00  και την Κυριακή 10.00 - 14.00
Και πιο συγκεκριμένα:
11 και 12/10 , 25 και 26/10, 8 και 9/11, 22 και 23/11.

Μεσολαβεί διάλειμμα με καφέ - τσάι, εμπλουτισμένο με κουβέντα και σπιτικό γλυκό.
Η Ομάδα συγκροτείται από 10 -12 μέλη.

Αν ενδιαφέρεστε, επικοινωνείστε μαζί μου στην διεύθυνση agniagni@otenet.gr

Οι δράκοι ζουν αιώνια

2ο Φεστιβάλ Παραμυθιών στην Ικαρία

Το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Βορειανατολικού Αιγαίου και το Θέατρο η ζωή μου
διοργανώνουν, για δεύτερη χρονιά, Φεστιβάλ Παραμυθιών, που φέτος πραγματοποιείται στην Ικαρία.
Θα συμμετάσχω με 3ωρο Εργαστήρι: Δρόμο παίρνει δρόμο αφήνει... Η πορεία του Αφηγητή μέσα στο Παραμύθι, στις 12/9, 16.00 - 19.00 και
με Παράσταση - Αφήγηση: Παραμύθια με αρειμάνιους δράκους, στις 14/9, 20.00 - 21.00.
Και τα δύο θα πραγματοποιηθούν στον Άγιο Κύρηκο.

Η γάτα κουμπάρα

Παράσταση - Αφήγηση με Παραμύθια της προφορικής Παράδοσης για μικρά παιδιά

Η Αφηγήτρια Παραμυθιών Αγνή Στρουμπούλη σχεδιάζει για δεύτερη χρονιά μια Παράσταση – Αφήγηση με Παραμύθια της προφορικής Παράδοσης για μικρά παιδιά.
Μετά την επιτυχημένη Συνεργασία με τον Μουσικοσυνθέτη Γιάννη Ψαριώτη και την παρουσίαση της Παράστασης «το Κουντουνάκι», ετοιμάσαμε για τούτη τη χρονιά
την Παράσταση:
                                       
                                            Η γάτα κουμπάρα         
                             Παραμύθια λαϊκά για μικρά μικρά παιδιά

που διαρκεί 50 λεπτά, και προσκαλεί τα παιδιά να συμμετάσχουν με λόγο, κινήσεις, και τραγούδι. Αφήστε που τους μαθαίνει και εσκιμώικα…
Είναι καλό τα παιδιά να μην υπερβαίνουν τα 50.
Μπορούμε να κάνουμε και 2 αλλεπάλληλες Παραστάσεις.

Τηλέφωνα επικοινωνίας: 210 7236171 και 6975884687.

4ο Φεστιβάλ Αφήγησης Πηλίου

Μύθοι και Παραμύθια στου Κένταυρου τη Ράχη
στον Άγιο Γεώργιο Νηλείας

Συμμετέχω με δυο Παραστάσεις – Αφηγήσεις και ένα Εργαστήριο:
8/8 στις 19.30, Παράσταση για παιδιά: « Το κουντουνάκι και άλλα παραμύθια»,
      στη Βρύση.
9/8 στις 10.00 – 14.00, Εργαστήρι με τίτλο: «Αθάνατο νερό ή λιμνάζουσα πηγή
     το λαϊκό παραμύθι;» και
     στις 21.30 Παράσταση για μεγάλους: « Της ελιάς το δάκρυ και
     άλλα λαδωμένα και μη παραμύθια», στο Μουσείο Ελιάς και Λαδιού.

Το λευκό τριαντάφυλλο

Παραμύθια με Ανεξιχνίαστες Γριές



                                     Θα υπάρχει πάντα ένα λευκό τριαντάφυλλο να σαρκάζει το γήρας 
                                     αλλά και να υπαινίσσεται την αειθαλή ομορφιά.


Στο HYDRAMA - Θέατρο στο Βληχό Ύδρας
Στις 23 Ιουλίου 2014, στις 21.15
Είσοδος Ελεύθερη

Το κουντουνάκι


                      Παραμύθια ελληνικά για μικρά μικρά παιδιά


Παραμύθια με ρυθμό, παραμύθια με λέξεις που γυρίζουν και ξαναγυρίζουν κάνοντας κυκλάκια – κουλουράκια.
ΤΙ είναι;
Παραμύθια από διάφορα μέρη: Πόντο, Μάνη, Κύθνο, Λάρισα, Κάτω Ιταλία, Χίο, Νάξο, Μ. Ασία ...όπου η ελληνική γλώσσα σκάρωνε ιστορίες να ξεγελάσει το χρόνο, να νανουρίσει τα παιδιά, να τα μυήσει στη ζωή. 
Τα αφηγείται η Αγνή Στρουμπούλη για παιδιά, 3 – 9 χρόνων.
Και με όργανα και με τούμπανα που παίζει ο Γιάννης Ψαριώτης.

Την Τετάρτη 18 Ιουνίου 2014, στις 8.00 το βραδάκι, στην δροσερή αυλή του θεάτρου "Ακαδήμεια"
Μαραθωνομάχων 8, Ακαδημεία Πλάτωνος
Τηλέφωνο: 210 5125600

Κυκλοφορεί και το ομώνυμο βιβλίο από τις Εκδόσεις ΚΑΛΕΙΔΟΣΚΟΠΙΟ


Συνέντευξη στην Αλεξανδρούπολη

Απαντήσεις στην Μαρία Παπαδοπούλου
(Art Press, 3 Φεβρουαρίου 2014) >>


Τι είναι τελικά ο παραμυθάς;
Είναι αυτός που όταν αφηγείται μια ιστορία, τη λέει με το σώμα του κι όχι με τα λόγια του.
Πως ασχοληθήκατε με την αφήγηση των παραμυθιών;
Αναζητούσα πάντα, όπως όλοι μας νομίζω, εκείνον τον τόπο που θα μπορούσε να με χωρέσει ολόκληρη. Με τις φωτεινές και τις σκοτεινές όψεις μου, με τις αντιφάσεις μου, και σ’ όλα να δίνει νόημα. Ε, αυτόν τον τόπο, αυτό το θαυμάσιο περιβόλι το βρήκα στα λαϊκά μας παραμύθια. Και τα παραμύθια είναι ζωντανά πλάσματα. Είναι για να λέγονται, να κυκλοφορούν, να ενθαρρύνουν…

Μαθαίνετε η τέχνη του παραμυθά;
Είναι όπως ένα χοντρό γυαλόχαρτο που λειαίνει μια πολύ τραχιά επιφάνεια και στο τέλος γίνεται καθρέφτης. Στην περίπτωση του παραμυθά το γυαλόχαρτο είναι το ίδιο το παραμύθι, που αφού του αφοσιωθείς, σε λειαίνει.
Προϋπόθεση βέβαια είναι να σ’ αρέσει πολύ αυτό το παραμύθι και να θέλεις πολύ να το πεις.
Τα παραμύθια λέγονται ή διαβάζονται;
Τα παραμύθια της προφορικής παράδοσης είναι για να λέγονται και ν’ ακούγονται. Μου έτυχε πολλές φορές να συναντήσω ανθρώπους που δεν είχαν αγαπήσει τα λαϊκά παραμύθια διαβάζοντάς τα, κι όταν τ’ άκουσαν, τα λάτρεψαν.
Κι απ’ την πλευρά του αφηγητή, όταν διαβάζεις, το σώμα σου συρρικνώνεται και μπαίνει στο βιβλίο. Όταν αφηγείσαι, το σώμα σου μεταμορφώνεται ανάλογα με τις εικόνες του παραμυθιού, κι ο καθένας παύει να βλέπει εσένα, γιατί βλέποντάς σε, ανακινείται η μνήμη των δικών του αισθήσεων και βλέπει τις δικές του εικόνες. Είναι κάτι μαγικό μα εντελώς πραγματικό.

Συνέντευξη στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Απαντήσεις στην Σάντρα Βούλγαρη   18/1/2014 >>

1.    για τα παραμύθια που θα παρουσιάσετε

Στα 18 χρόνια που αφηγούμαι παραμύθια της προφορικής Παράδοσης, πρώτη φορά οργάνωσα ένα πρόγραμμα ειδικά για πολύ μικρά παιδιά, 3 – 7 χρόνων.
Την αφορμή μου την έδωσε η εγγονούλα μου η Αγνή, που καθισμένη στην αγκαλιά μου με ακούει με ορθάνοιχτα μάτια και αυτιά και κορμάκι πρόθυμο να μιμηθεί τις κινήσεις μου, και στο τέλος η ευφροσύνη στο πρόσωπό της με το «και ζήσαν αυτοί καλά και ‘μεις καλύτερα». Και μετά, «γιαγιά πες το πάλι» και πάλι.
Βέβαια σ’ αυτήν τη μικρή ηλικία και ο λόγος και η κατανόηση γίνονται αφή.
Στα παραμύθια τα λαϊκά, νομίζω ότι το ίδιο ισχύει για όλες τις ηλικίες.
Ο λόγος τους, που είναι εικόνα, καθώς ζωντανεύει διεγείρει όλες τις αισθήσεις με την ισχύ του αγγίγματος και σε συναρπάζει.
Ας ξαναγυρίσουμε όμως στον μικρό μικρό άνθρωπο, στον οποίο απευθύνομαι τούτη την
φορά.
Ο τίτλος ήδη φανερώνει αρκετά πράγματα. Το κουντουνάκι! Είναι μια λέξη στρογγυλή σαν κουλουράκι, έχει μια παραξενιά που σε προσκαλεί να «καταλάβεις» [γι’ αυτό προτίμησα αυτήν την παραλλαγή από την Κύθνο, από την άλλη που λεγόταν «το κουδούνι»], και λέγοντάς την κουδουνίζει κιόλας στ’ αυτί σου ένα ντινν, ντινν…
Δεν πάω να εντυπωσιάσω τα παιδιά ούτε με το μέγεθος, ούτε με την ένταση, ούτε με τη λαμπρότητα. Τον άκρατο εντυπωσιασμό σ’ αυτήν την ηλικία τον θεωρώ επιθετικότητα και παραπλάνηση.
Πιστεύω ότι τα παιδιά φέρουν μέσα τους όλα τα ρεύματα της ζωής, κι είναι ανοιχτά να συμμετάσχουν στον κόσμο μας, να μπουν στην κοινότητα των μεγάλων.
Τα παίρνω λοιπόν απ’ το χεράκι και τους μιλώ για σοβαρά θέματα της ζωής μας με τον τρόπο που τους είναι οικείος. Με παραμύθια που έχουν επαναλαμβανόμενες λέξεις και δημιουργούν ρυθμό, που έχουν ήρωες παιδιά τολμηρά σαν αυτά, που έχουν ζώα – βοηθούς…
Κι όλα  αυτά μαζί με τον Γιάννη Ψαριώτη, που παίζει κιθάρα, φλογέρα, κρουστά… εντείνοντας τον ρυθμό, τραγουδώντας κάποια λόγια, απαλαίνοντας την ανησυχία, κάνοντας το γέλιο ξεκαρδιστικό.
Λοιπόν, 7 παραμύθια της προφορικής μας παράδοσης, μικρά σε διάρκεια, με τη δυνατότητα να επαναλάβουν τα παιδιά φράσεις, λέξεις, κινήσεις.
Το Εργαστήρι «Μαιρηβή» έχει ένα θεατράκι μικρών διαστάσεων, η σχέση δηλαδή με τα παιδιά είναι πολύ κοντινή, όπως ταιριάζει σ’ αυτήν την ηλικία αλλά, και… και…  έχω ετοιμάσει από τα πριν μια έκπληξη που, όταν τα παιδιά περιμένουν στο φουαγιέ, ξεκινώ μια σχέση επικοινωνίας και αφής με το καθένα χωριστά.

2.    επίσης για το βιβλίο σας
Για να διαλέξω τα παραμύθια της Παράστασης φυλλομέτρησα αρκετές Συλλογές και αντέγραψα πολλά παραμύθια. Κι έτσι, μετά σκέφτηκα την έκδοσή τους, μιας και λείπει ένα βιβλίο με λαϊκά παραμύθια για τη πολύ μικρή ηλικία.
Σκέφτηκα το ΚΑΛΕΙΔΟΣΚΟΠΙΟ με τα πολύ επιμελημένα βιβλία. Και βρήκα τις δυο εκδότριες την Αλέξα Αποστολάκη και την Ελένη Σταμπόγλη πρόθυμες να εκπλαγούν και να αναζητήσουν…
«Το κουντουνάκι», λοιπόν, και βιβλίο με 30 παραμύθια από διάφορα μέρη της Ελλάδας, αλλά και την Κάτω Ιταλία, τον Πόντο, τη Μ. Ασία.
Στο αισθητικό μέρος του βιβλίου, κυριαρχεί μια αντίληψη, παιχνιδιού, χαράς, απλότητας,
ανάλογη δηλαδή με τα παραμύθια και την ηλικία στην οποία απευθύνονται.


Συνέντευξη στην ΑΥΓΗ

Απαντήσεις  στον Σπύρο Κακουριώτη «ΑΥΓΗ» 12/1/2014 >>

1.    Η αφήγηση παραμυθιών είναι μια παμπάλαιη παράδοση, αλλά σχετικά καινούργια για τους ανθρώπους της πόλης. Πώς ξαναγεννήθηκε; Εσείς πώς ασχοληθήκατε με το παραμύθι και την αφήγησή του;
Ναι, χάνεται μέσα στους αιώνες η απαρχή της αφήγησης παραμυθιών. Νομίζω ότι μόλις άρχισε ο άνθρωπος να επικοινωνεί με έναρθρη φωνή – έστω και ατελή – θα είχε την ανάγκη να περιγράψει στον άλλο κάτι. Κάτι που τον εκπλήσσει, κάτι που τον φοβίζει, κάτι που θέλει… κι εκεί θα βοηθούσαν πολύ οι χειρονομίες και γενικότερα η εκφραστικότητα του σώματος. Γνωρίζουμε ως πρόγονό μας τον Αοιδό, μ’ ένα διαμορφωμένο πια ποιητικό λόγο και με τη συνοδεία μουσικής, να απαγγέλει στις συντροφιές των ανθρώπων.
Ε, όταν άλλαξαν οι οικονομικές  και κατά συνέπεια οι κοινωνικές συνθήκες ζωής και ο κόσμος αστικοποιήθηκε και η εκτεταμένη οικογένεια συρρικνώθηκε, έπαψε κι αυτή η συνήθεια της συγκέντρωσης κατά παρέες και της αφήγησης παραμυθιών…
Στα παραμύθια όμως φωλιάζει η ψυχή μας, είναι ένα πυκνό σώμα μνήμης και δεν μπορούσαν να σιωπήσουν. Έτσι εμφανίστηκε και πάλι η αφήγηση, κάτω από διαφορετικές συνθήκες τώρα.
Εμένα με απασχολούσε πολύ το θέμα της μνήμης με μια ευρύτερη σημασία, όχι ως ανάμνηση αλλά ως α - λήθη /αλήθεια.
Δοκίμασα διάφορες διαδρομές, μέχρι που, σε μεγάλη ηλικία γνώρισα αυτόν τον θησαυρό της προφορικής μας Παράδοσης. Δεκαοχτώ χρόνια αλωνίζω αυτό το περιβόλι, σε βάθος και σε πλάτος και δεν εξαντλείται…

2.    Οι αφηγήσεις για παιδιά τόσο μικρής ηλικίας είναι κάτι καινούργιο; ποιες δυσκολίες έχει; Μιλήστε μας λίγο για το Κουντουνάκι και τις παραστάσεις που θα κάνετε
Συνήθως υπάρχουν Παραστάσεις – Αφηγήσεις που μπορεί να είναι ανοιχτές και για μικρές ηλικίες, δηλαδή λένε από 3 – 103 χρόνων. Πρώτη φορά στήνω μια Παράσταση ειδικά για πολύ μικρή ηλικία από 3 – 7  χρόνων. Αφορμή η 3χρονη εγγονούλα μου!
Όταν ξέρεις ότι ένα μικρό παιδί παρακολουθεί και καταλαβαίνει μ’ ολόκληρο το κορμάκι του, καταννοεί πράττοντας κι όχι ως ένας ήσυχος θεατής - ακροατής, ότι ανταποκρίνεται σε μια σχέση, όχι σε μια παράσταση… παίρνεις τα μέτρα σου!
Το Κουντουνάκι περιλαμβάνει 7 σύντομα, σχετικά, αρκετά ρυθμικά με επαναλαμβανόμενες λέξεις παραμύθια, όπου τα παιδιά μπορούν να τις πουν μαζί μου, τα προσκαλώ άλλωστε να το κάνουν, και να μιμηθούν τις κινήσεις. Τα παραμύθια εικονίζονται με το σώμα μου, κάτι που ανταποκρίνεται απόλυτα στην αντίληψη και το αίσθημά τους.
Στην παράσταση – γιατί κρατά πολλά στοιχεία παράστασης, δεν γίνεται παιδικός σταθμός-
είμαστε μαζί με τον Γιάννη Ψαριώτη που παίζει κιθάρα, φλογέρα και κρουστά, εντείνοντας και το ρυθμό και τη μελωδία, στα μελοποιημένα λόγια, αλλά και υποβάλλοντας ή αντιλέγοντας στο αίσθημα. Η μουσική σ’ αυτή την ηλικία είναι σημαντική.
Πάντως από την ώρα της αναμονής, στο φουαγιέ, ξεκινά η επαφή μου με τα παιδιά, με κάτι που έχω προετοιμάσει και με φέρνει σε σχέση αφής με το καθένα χωριστά.